Geen krachtpatserij, maar zachtheid. Voor acrobate Alice Davies is de trapeze een aangenaam thuis

Bij trapeze denken we al gauw aan krachtpatserij en gewaagde sprongen, maar bij Alice Davies gaat het juist om zachtheid. Zij is opgeleid aan de circusacademie in Tilburg en maakt als luchtacrobaat poëzie in de hoogte. Bedachtzaam is haar handelsmerk.

Ze ‘woont’ in de trapeze. Al vanaf haar achtste. Hoog in de lucht, ook dicht bij de grond, laat circusartieste Alice Davies (Londen 1999) haar lichaam ingenieus wentelen in de koorden om haar heen. Ze daalt af, klimt omhoog, draait, keert, verticaal, horizontaal. Dat doet ze teder, beheerst en met toewijding. Het publiek zit in een intieme kring om haar heen en ontdekt elke fijnzinnige beweging, hoe klein en ingetogen ook. Van dichtbij ziet de toeschouwer hoe de artiest liggend op de stang van de trapeze de balans bewaart, hoe ze draait, hoe haar voet is aangespannen, hoe haar lange haren wapperen als ze ondersteboven boven de vloer bungelt. Ze rekt bewegingen uit, maakt die langzamer.

Hindernissen op haar levenspad

De rustige, bedachtzame opbouw van de voorstelling is het handelsmerk van Alice Davies. De luchtacrobate is opgeleid op de circusopleiding in Tilburg. Daar heeft zij haar eigen manier van performen in de lucht verder ontwikkeld. Voor haar geen krachtpatserij, geen sprongen hoog in de lucht, maar poëzie, zachtheid en vertraging in de trapeze. Geen perfectie, maar liefde en respect voor de imperfectie. Dat is een keuze die niet is los te zien van de hindernissen op haar levenspad. Ze kampte met anorexia en die beschadigende ziekte heeft haar lichaam en brein veranderd. Nu heeft ze een nieuwe aanpak gevonden. De gevolgen van de ziekte zijn in het werk aanwezig, maar anders en artistiek vormgegeven.

Op Festival Circolo in Tilburg gaat haar voorstelling ‘Sustained’ in première. De titel heeft voor haar meerdere betekenissen: het woord verwijst naar gedragen worden in de lucht, naar verzorgd en gekoesterd worden. ‘Duurzaam’ is een andere betekenis van het woord. Zelf zegt zij erover: ‘De titel doet me denken aan mijn pianolessen vroeger. We speelden een akkoord en lieten die nagalmen. De noot versmolt met de stilte, maar je wist nooit precies wanneer. “Sustained” betekent voor mij dat iets doorgaat terwijl het tegelijkertijd stilstaat. Beweging en rust valt bij mij samen. Dat wil ik met deze voorstelling bereiken, zowel voor mezelf als voor mijn publiek.’
In 2024 toonde Alice Davies al een korte versie van Sustained op Circolo. Het was haar afstudeerproject waarmee ze dat jaar de BNG Circusprijs won. Het materiaal voor die voorstelling is afgelopen jaren verder uitgediept.

Ze oogt bedeesd

Davies groeide op in een warme, creatieve familie in Londen. Met zachte stem weegt ze haar woorden en vertelt over haar gezin van herkomst. Het woord ‘shy’, verlegen, neemt ze meerdere malen in de mond. Ze oogt bedeesd, maar niet alleen dat. Tijdens het interview toont ze haar kracht, passie, zelfbewustzijn en zelfinzicht.
‘Mijn moeder is pianist en violist. Zij is een creatief persoon, op allerlei terreinen. Mijn vader is een cellospeler. Hij maakt ook keramiek. Hij studeerde geologie en maakt werken die lijken op rotsformaties. Mijn oudere broer is een fantastische jazzpianist. We gingen met het gezin naar de opera, ik werkte met klei in mijn vaders atelier en als kind volgde ik balletklassen. Ik was geïnteresseerd om met mijn lichaam in de weer te zijn, maar ik had ook een kant die dat juist niet wilde. Dat is een tegenstelling, dat realiseer ik me. Vanaf mijn vierde maakte ik muziek, ik speelde piano en viool, ook percussie en hobo, verder schreef ik verhalen en tekende ik. Ik deed aan theater en leerde dat ik graag drama maakte en luid wilde zijn. Ik heb een verlegen kant, maar tegelijkertijd ben ik heel expressief.

Een zachte aanraking

De kennismaking met circus was op haar achtste. Haar ouders ontdekten een circus voor kinderen in Hoxton, in Oost-Londen. Elke zondagochtend ging ze daar naartoe om te trainen: een half uurtje koorddansen, een half uurtje trapeze en zo ontdekte ze spelenderwijs allerlei circusdisciplines. Het ging bij dat circus vooral om nieuwsgierigheid, om samenwerking met anderen. ‘Af en toe bouwden we hoge menselijke piramides. De ontspannende cool down die we op de allereerste dag deden, vergeet ik nooit meer. We werkten in tweetallen, één lag op de grond, de ander masseerde het lichaam met een zachte jongleerbal. Die zorg voor elkaar, die zachte aanraking, dat raakte me diep. Dat is circus en het sprak me zeer aan.’

In de lucht vond ik rust

Van haar tiende tot haar achttiende volgde ze trapezelessen. Het is een periode dat het lichaam verandert, dat emoties alle kanten op gieren. Ze was introvert, onzeker, zat soms niet goed in haar vel, maar de circusklassen waren een wekelijks hoogtepunt. ‘Circus is fysiek, het dwong me om naar mijn lichaam te luisteren, om op de ademhaling te letten.’ Aan de trapeze vergat ze alles om zich heen. Tegelijkertijd begon ze te dromen van een carrière als luchtacrobate – van een sterke, mooie vrouw die door de lucht kon vliegen. ‘In de lucht vond ik rust door mijn dagelijkse leven even stil te zetten, door naar mijn lichaam te luisteren en het uit te dagen. Die rust is de reden waarom ik nu luchtacrobate ben.’

Bij trapeze gaat het om het lijf

Door de week, op school, stond het brein voorop. Ze hield van talen, Spaans, Engelse literaruur, van schrijven en tekstinterpretatie. ‘Voor die lessen gebruikte ik mijn hoofd, bij trapeze gebruikte ik mijn lijf.’ Twee werelden – ze werd heen en weer geslingerd. Rond haar negentiende zou ze gaan studeren, zo was het plan. Ze was aangenomen op twee universiteiten om Spaans en Engels te gaan studeren, in Manchester en Edinburgh. Het circus bleef aan haar trekken, maar twijfel was er ook. ‘Ik ben niet super-atletisch en ik was fysiek onzeker.’

Toch koos zij voor haar hart en ze besloot om auditie te doen bij circusschool Carampa in Madrid. Dat is een tweejarig trainingsprogramma voor professionele circusartiesten. ‘De opleiding is in een tent in een bos, midden in Madrid, een locatie met caravans tussen hoge bomen. Daar wonen de clown, de docent jongleren en de andere artiesten. Ik arriveerde en zag mensen gitaar spelen op bankjes in het bos. Dit is het, dacht ik, hier wil zijn.’

Samen acts maken

De artiesten bij Carampa hadden uiteenlopende achtergronden, verschillende leeftijden en disciplines. Ze kwamen van over de hele wereld. ‘Samen acts maken, een band opbouwen met mensen die je anders niet zo snel zou ontmoeten. Ik werd er verliefd op. De ervaring was zó eerlijk. Technisch was ik niet zo sterk, toch werd ik aangenomen.’

Het bleek zwaar. Al die veranderingen, ver weg van haar familie, de onzekerheid over haar kwaliteiten, dat vond ze lastig. In die periode drong anorexia haar lijf en haar hoofd binnen. De oorzaak? Een optelsom van persoonlijke, diepgewortelde factoren: een complexe mentale context. Het dagelijks intensief trainen bleek een katalysator. Het is relevant dit te vermelden, want de ziekte heeft haar loopbaan in het circus drastisch beïnvloed en veranderd.

Dit gebeurde in Madrid: ‘Juist door mijn lichaam elke dag intensief te gebruiken en uit te dagen, ontstond er ruimte voor mijn lichaam om met me te communiceren. Anorexia is een mentale ziekte, maar verandert weldegelijk fysiek de hersenen. Het lijf neemt over, gaat in een overlevingsstand.’

Nog steeds aan het herstellen

Het lichaam kan zonder verzorging veel aan, zo heeft zij in die tijd ervaren. ‘Het lijkt een vreemde tegenstelling, maar technisch gezien heb ik in die twee jaar veel geleerd. Ik deed met mijn lichaam acrobatische trucs waar ik nooit van heb durven dromen. Natuurlijk was het totaal onhoudbaar. Ik kan nu niet meer wat ik toen kon, wil het ook niet meer. Op de lange termijn is de schade door anorexia groot, ik ben nog steeds aan het herstellen.’

Een gevoel van veiligheid

Als ze het zo vertelt, lijken de jaren in Spanje verschrikkelijk. ‘Ik voelde me eenzaam, had geheimen en merkte dat ik minder kracht had dan klasgenoten. De kleinste verandering kon alles verruïneren. Ik moest hetzelfde blijven doen, elke dag weer, een toekomst zag ik niet.’ Ze was eenentwintig toen ze aanklopte bij de circusopleiding van de Hogeschool voor de Kunsten in Tilburg. De anorexia was aan het veranderen. Dat was angstig. Hoe pijnlijk die ziekte ook was, het gaf haar een gevoel van veiligheid. Maar het werd erger en erger en ze stortte in.

‘Ik wilde terug naar een situatie waarbij ik me beter voelde, maar ik was niet beter, het was een stadium van anorexia waarbij ik me beter voelde. De strategie om te overleven hield geen stand. Ik voelde de crash aankomen. Ik was niet met leven bezig, leefde drie maanden in bed. Toen ik geen andere keuze had dan om mensen om hulp te vragen – dat was heel eng – begonnen de dingen te veranderen. Sommige veranderingen gingen langzaam, andere heel snel. Dat was schokkend.’

‘Het voelde alsof ik een deel van mijn identiteit verloor, alsof iets in me doodging. Mijn lichaam was kwetsbaar, ik voelde bij trainingen schokken in mijn lijf. Mijn lichaam, mijn gewicht, mijn bottenstructuur, mijn hormonen, mijn circulair patroon, alles veranderde. Na vier maanden was ik een heel ander mens. Gelukkig had ik fantastische mensen om me heen.’

Onder ogen zien

In de trapeze trainen was moeilijk, maar het hielp haar. ‘Ik was een ander persoon dan voorheen, ik zat in een rouwproces, ik had een ander lichaam, een ander brein. Ik dwong mezelf om elke mogelijkheid van mijn eigen lichaam en geest onder ogen te zien. Om het te erkennen en te accepteren, zelfs als het moeilijk was.’ Terugkijkend weet Alice Davies dat ze zich in die periode heeft geïsoleerd, dat ze mensen op afstand hield en manipuleerde.

Zij had geen andere keuze dan om te veranderen. Wat was haar relatie tot haar lichaam en tot het circus? Ze moest accepteren dat ze was veranderd: fysiek en mentaal, en zocht naar een andere manier om te trainen. Een manier die goed voor haar was. Lange tijd dacht ze dat haar lichaam moest veranderen om zich aan te passen aan de training, uiteindelijk ontdekte ze dat het beter was om de trainingen af te stemmen op haar lichaam. Circus was deels de katalysator van haar ziekte, maar het was tegelijkertijd het domein waarin ze herstelde.

Het ging beter met haar toen ze zich weer openstelde voor haar omgeving. ‘Ik praatte weer met mensen, kon echt naar ze luisteren, met ze lachen.’ Ze kon ook weer ja zeggen tegen een avondje bij een vriend of een avond uitgaan in de stad. Het maakte een eind aan de isolatie. Ook volgt ze Alexandertechniek bij een circusartieste en butohdanseres in Londen. Dat is een techniek om fysiek en mentaal bewuster te reageren op situaties en helpt haar enorm.