Teun Donders speelt Gerard Cox in musical ‘Voor haar’: ‘Nee, het wordt geen kopie’

De nieuwe musical ‘Voor haar’ vertelt de biografie van cabaretier en zanger Frans Halsema en gaat begin oktober 2026 in première. Geruime tijd trad hij op samen met Gerard Cox en Adèle Bloemendaal. De rol van Cox wordt in de musical gespeeld en gezongen door Teun Donders. Ook verder heeft deze productie een Brabants ‘tintje’.

Acteur Teun Donders (Tilburg 1997) was nauwelijks elf jaar en hij zong al liedjes uit toneelklassieker ‘De Jantjes’. Hij noemde zich Betty de Rooij, dochter van Bob en Annie de Rooij, zijn favoriete typetjes van Paul de Leeuw. Het publiek destijds bestond uit ouderen van een Tilburgs verzorgingstehuis. Acteren, zingen, persifleren, het zit hem als gegoten, als kind al. Nu is Teun Donders negenentwintig en heeft hij inmiddels de nodige rollen op zijn cv: in zalen bij gezelschappen als Het Nationale Theater, Het Zuidelijk Toneel en Oostpool en ITA, in tv-series als ‘Dertigers’ en ‘Oogappels’ en ook bij Het Klokhuis. Vanaf begin oktober kruipt de hij in de huid van Gerard Cox in ‘Voor haar’, de musical over het leven van zanger en cabaretier Frans Halsema (1939-1984).

Opmerkelijke muziekkeuze

Zijn klasgenoten op de basisschool imiteerden Bassie en Adriaan. Teun Donders niet, hij zong liedjes uit musicals als ‘Les Miserables’ en ‘Miss Saigon’. Zijn lerares sprak er met zijn ouders over, want ja, die muziekkeuze van hun zoon was opmerkelijk voor een kind van zijn leeftijd, zo vond zij. Voor de jonge Teun was het musicalgenre vanzelfsprekend en nog steeds hoef je hem maar de titel van een lied in te fluisteren en hij zingt het voluit. Hij kent veel teksten van buiten.

Hasseltse kapel in Tilburg

Donders groeide op in het monumentale buurtje bij de Hasseltse Kapel, een klein ‘dorp’ aan de rand van het oude centrum van Tilburg. Elk jaar in mei trekt die kapel nog veel bezoekers die er een kaarsje opsteken en komen voor de vele snoepkramen die dan bij de kapel staan opgesteld. De rest van het jaar zijn er kleinschalige culturele activiteiten en overheerst de rust.

Dans- en muziekschool als uitlaatklep

Teun Donders voelde zich senang in die buurt, net als bij de verkleedkist thuis. Acteren, optreden, hij genoot ervan. Hij was een aanwezig kereltje. “Als kind is bij mij dyslexie ontdekt, misschien had ik ook ADHD, maar daar ben ik nooit op getest. Bewust. Je bent erg druk, zei mijn moeder, maar als ik je daar ook op laat testen moet je misschien aan de Ritalin. Dat wilde ze absoluut niet. Dat medicijn zou mijn gedrag kunnen veranderen. Factorium, de dans- en muziekschool in Tilburg, werd mijn uitlaatklep. Ik volgde daar musicallessen. Eén dag in de week zingen, spelen en verkleden, dat was precies wat ik nodig had.” Verkleden vindt hij nog steeds geweldig.

In 2001 zag hij in de schouwburg zijn eerste musical, ‘Peter Pan’ met Vera Mann. Hij zal vier jaar oud zijn geweest. “Bij het applaus aan het slot bleek dat de acteur die de piraat speelde ook de hond was geweest. Ik was verbaasd: er waren maar acht spelers, maar in de musical had ik zeker veertig personages gezien.”

Toneel zit hem als gegoten

Musical was op dat moment nog niet zijn eindbestemming. Hij wilde naar de MusicalAll Factory, de vooropleiding van de Fontys hbo-musicalopleiding, maar daar werd hij keer op keer niet voor uitgenodigd. Docenten vonden zijn zang en zijn dans nog niet op het juiste niveau en hij stapte over naar toneellessen bij Factorium. Dat wierp zijn vruchten af. Toneel zat hem als gegoten.

Hij verhuisde naar Amsterdam, want daar was hij aangenomen op de Toneelschool & Kleinkunstacademie. Zijn afstuderen in 2020 bekroonde hij met het winnen van de Top Naeff Prijs, de oudste theaterstudentenprijs van het land. Hij won die met Jasper Stoop, met wie hij de voorstelling ‘De worm in het zijn’ had gemaakt. Die gaat over mensen die in de samenleving moeilijk het hoofd boven water kunnen houden. Volgens de jury toonden de twee ‘grote klasse door geen typeringen te maken, maar de personages diep te transformeren naar een stel marginale figuren die je onmiddellijk in je hart sluit’.

Het juiste moment berekenen

Zelf omschrijft Teun Donders zich als een acteur met een voorliefde voor tragikomisch repertoire. “Ik ben een dienende acteur, doe wat me wordt gevraagd. Maar ik geef wel een eigen twist aan een rol. Ik heb liever niet dat alles vastligt, ik kan dat wel, maar ik word er niet gelukkig van. Ik wil mezelf avond na avond ontwikkelen, blijven leren. Een grap op het podium? Dat is pure wiskunde. Je moet het juiste moment berekenen. Wanneer valt de grap, wanneer valt-ie niet? Hoe komt dat? Wat deed ik om die lach te bereiken?
“Ik speelde een rol in ‘Mocro Maffia’. De regisseur kwam even bij me zitten en vroeg: wat speel jij normaal? Wat is je speelstijl? Comedy, zei ik. Dat kan ik zien, zei hij meteen, comedyacteurs kunnen alles spelen.”

Amerikaans accent, dat is magisch

Hij vindt het prettig om uiteenlopende personages neer te zetten. Het liefst uitvergroot, zoals bij de scènes die hij opneemt voor Het Klokhuis. “We vergroten een personage of een situatie uit en maken die dan waarachtig. De filmpjes over cowboys bij Het Klokhuis nemen we op in Gilze en Rijen. Een plaksnor, een Amerikaans accent, dat is magisch. De grimeur plakt een snor bij me op en ineens weet ik het zeker: dit personage moet op deze manier klinken. Maar ook de andere onderdelen van Het Klokhuis zijn geweldig om te spelen, de ruimteschipscène bijvoorbeeld, Ridder William en de kantoorscènes.” Hij heeft een voorliefde voor geschiedenisseries, zoals ‘Welkom in de 80-jarige Oorlog’ en ‘Welkom in het Interbellum’. Hij speelde ook in ‘De Stamhouder’, de tv-serie die voor een deel in Tilburg is opgenomen.

Waarom zou ik me omkleden?

Verkleden, hij geniet ervan. Het liefst uitgesproken, gek, opvallend. “Ik speelde in ‘Motherland’, een fantasy-verhaal met humor. Dat jaar kon ik niet gaan carnavallen, want ik moest repeteren. Natuurlijk vond ik dat jammer, ik vier graag carnaval. Op maandag kwam mijn kostuum binnen, een ridderkostuum, een handgemaakt harnas met veel tierelantijntjes. Ik voelde me meteen gelukkig en vergat carnaval. Bij de lunch hield ik het kostuum aan. Waarom zou ik me omkleden? Bij de serie ‘Dertigers’ moest ik me soms zes keer op een dag omkleden, maar dan steeds in een andere spijkerbroek, dat vind ik stom, het is veel leuker om te verkleden in een maillot, plofbroek, met hakje, frutseltjes.”

Richard III

In kostuums voor theaterproducties staat de naam van de acteur voor wie het pak oorspronkelijk is gemaakt. Voor Donders was het een cadeau dat hij een kostuum mocht aantrekken dat eerder door Gijs de Lange is gebruikt in ‘Richard III’ bij Toneelgroep Amsterdam. Donders is fan van Gijs de Lange. Als kind zag hij hem de legendarische rol van vieze Kok Alberdingk Thijm spelen in het Klokhuis. In de woning van Donders, hij deelt een Amsterdams pand met meerdere acteurs, hangen twee foto’s van De Lange als die rare kok. “Nu krijg ik af en toe berichtjes van stagiaires die vertellen dat ze een kostuum gaan dragen met mijn naam erin.”

Begonnen op de mavo

Tijdens zijn tijd op de Toneelschool deed hij ervaring op in toneelproducties bij Het Nationale Theater (Ondine, Amadeus), Oostpool (Cinema) en in voorstellingen bij Frascati. Hij viel op, producenten kenden zij naam. “Ik heb de mavo gevolgd in Tilburg en voelde dat ik extra hard moest werken tussen al die gymnasiumleerlingen. Ik was de enige die naar DeLaMar Theater ging om musical te zien. Andere leerlingen kozen voor het Internationaal Theater Amsterdam.”

Na zijn studie speelde hij de goed ontvangen solo ‘Hendrik IV’ en bij Het Zuidelijk Toneel stond hij onder meer in ‘Revenge of the Extras’. Daarin speelde hij de filmsetleider Melle. Het publiek beleefde bij deze satire een blik achter de schermen bij de opnamen van ‘Revenge of the Magnetrons’. Het stuk was onder meer te zien op reizend festival De Parade. Spelen bij Het Zuidelijk Toneel, het gezelschap in zijn geboortestad, bevalt hem uitstekend.

Carrière in het musicalvak

In zijn tienerjaren leek een carrière in het musicalvak aan zijn neus voorbij te gaan, maar nu gaat die rol in een musical er toch van komen. In de musical ‘Voor haar’ over het leven van Frans Halsema speelt hij Gerard Cox. De twee maakten als cabaretduo in de jaren zeventig van de vorige eeuw furore met tijdloze sketches als ‘Geen ja geen nee’ en ‘Raden Maar’. Ze maakten succesvolle programma’s als ‘Met blijdschap geven we kennis’ (1968) en ‘Wat je zegt ben jezelf’ (1973).

Soy Kroon speelt Frans Halsema

Het Brabantse aandeel bij deze musical is groot. Albert Verlinde (Cromvoirt) is de producent, Soy Kroon (Eindhoven) speelt Frans Halsema, de regisseur is Michiel van Erp (Eindhoven). Spelers als Pleuni van der Meijden en Zjon Maal kregen les bij MusicAll Factory in Tilburg. Pianist en zanger Neil Foreman uit Valkenswaard, opgeleid bij de Fontys Academy of Arts in Tilburg, zorgde voor de arrangementen

Teun Donders heeft Gerard Cox nog helder op het netvlies, maar hij is niet van plan om hem zo goed mogelijk te imiteren. “Nee, het wordt geen kopie. Als ik Cox in een film zou spelen en ik zou niet op hem lijken dan kopen mensen geen kaartjes. Theater is anders. Als ik op het podium vertel dat ik Gerard Cox ben dan gaat het publiek daarin mee. Als ik hem te veel ga imiteren kan ik de plank misslaan. Misschien gooi ik er een Rotterdamse tongval in, maar het gaat vooral om de intonatie, om de dictie. Op de toneelschool speelde ik ooit een hoer van tweeënzeventig. Als ik op tv zeg: ik ben een hoer van tweeënzeventig dan zeggen mensen dat ik knettergek ben. Als ik dat op toneel zeg, dan is dat zo. Netkousen? Nee, die zijn niet nodig, dat is de kracht van de verbeelding.”
Teun Donders zegt dit op het moment dat de repetities nog van start moeten gaan. Die zijn begonnen in september.

De Tilburger gaat zich zeker concentreren op de timing van de grappen in de sketches van ooit. “Daar ga ik heel goed naar kijken en naar luisteren, Soy en ik zullen onze chemie daarop aanpassen. Het is secondenwerk, wachten op het goede moment.”

Een enorme eenzaamheid

‘Voor haar’ is een tijdloos verhaal. In de musical komen herkenbare, universele thema’s voorbij. “We vertellen het verhaal van Frans Halsema, zijn leven, zijn carrière, en het verhaal van de mensen om hem heen, zoals Gerard Cox en Adèle Bloemendaal. Het gaat over vriendschap, over liefde voor de kunsten, over alleen willen zijn, over je beter voelen dan de rest, daar dan weer spijt van hebben. Ik denk dat Frans Halsema een enorme eenzaamheid kende. Ik sprak ooit een acteur die als student werkte in het theater en Halsema na het optreden alleen achter een tafeltje aantrof, zijn handen trilden. De zaal was die avond nauwelijks halfvol. Dat is de keerzijde van het vak. In de musical zijn ook onderwerpen verwerkt als liefde, bedrog, ziekte. Ja, ziekte dat is het schrijnendste.” Frans Halsema overleed op vierenveertigjarige leeftijd aan keelkanker.

Lied van Jules de Corte

Donders kende de zanger/cabaretier en diens repertoire met liedjes als ‘Vluchten kan niet meer’, ‘Zondagmiddag Buitenveldert’ en ‘Voor haar’ al voordat hij een rol in de musical bemachtigde. Dat is voor zijn jonge leeftijd opvallend, maar het past naadloos bij zijn grote interesse in het betere Nederlandstalige lied. “Ik heb een voorliefde voor mensen in wiens schoenen ik nu sta. Jenny Arean ook, met wie Frans Halsema samenwerkte. Als kind had ik een lievelingsnummer ‘Ik zou weleens willen weten’ (tekst: waarom zijn de bergen zo hoog?) van Jules de Corte uit 1957. Frans Halsema schreef daar een antwoord op: ‘Zeg Jules, wou jij laatst niet eens weten…’ Dat wist ik dan weer niet. Ik ontdek het nu.”